Η ονομαστική εορτή δεν έχει γραπτούς κανόνες, έχει όμως συνήθειες που τις αναγνωρίζει κάθε Έλληνας. Γιορτάζεται περίπου όπως τα γενέθλια, χωρίς τούρτα και κεράκια, και με μια βασική διαφορά: για να ευχηθείτε δεν χρειάζεται πρόσκληση. Παρακάτω θα βρείτε τι συνηθίζεται, με την επιφύλαξη ότι κάθε οικογένεια και κάθε τόπος έχει τις δικές του παραδόσεις.
Από νωρίς το πρωί: τηλέφωνα και μηνύματα
Η μέρα ξεκινά συνήθως με ευχές. Συγγενείς και φίλοι τηλεφωνούν ή στέλνουν μήνυμα από το πρωί, και σήμερα πολλές ευχές φτάνουν και μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η βασική ευχή είναι «Χρόνια πολλά!» και ο εορτάζων απαντά συνήθως «Ευχαριστώ!» ή «Να 'σαι καλά!». Περισσότερες ευχές θα βρείτε στον οδηγό «Χρόνια πολλά»: ευχές και έθιμα, ενώ για να μην ξεχάσετε κανέναν ρίξτε μια ματιά στο ποιοι γιορτάζουν σήμερα και αύριο.
Το ανοιχτό σπίτι
Η παραδοσιακή μορφή της γιορτής είναι το «ανοιχτό σπίτι»: όποιος θέλει να ευχηθεί περνά από το σπίτι του εορτάζοντα χωρίς να έχει προσκληθεί, και ο εορτάζων τον φιλοξενεί. Άλλοι προτιμούν να καλέσουν φίλους σε ταβέρνα, εστιατόριο ή μπαρ, και πολλοί μεταφέρουν το τραπέζι σε μια πιο βολική μέρα, για παράδειγμα την επόμενη Παρασκευή ή το Σαββατοκύριακο.
Αν δεν είστε σίγουροι ότι κάποιος θα έχει ανοιχτό σπίτι, απλώς ρωτήστε: «Γιορτάζεις φέτος;». Δεν γιορτάζουν όλοι κάθε χρόνο. Μετά από έναν πρόσφατο θάνατο στην οικογένεια, για παράδειγμα, πολλοί δεν γιορτάζουν καθόλου, και τότε αρκεί μια διακριτική ευχή.
Κεράσματα και δώρα
- Κερνάει ο εορτάζων. Στη γιορτή δεν περιποιούνται οι καλεσμένοι τον εορτάζοντα, αλλά εκείνος τους καλεσμένους του: ανάλογα με την ώρα και την περίσταση, προσφέρει γλυκά, ποτό, φαγητό, ακόμη και μουσική.
- Τα δώρα είναι συνήθως μικρά. Οι επισκέπτες φέρνουν κάτι μικρό, όπως λουλούδια, γλυκά ή ένα μπουκάλι κρασί. Σε ένα παιδί ή σε έναν έφηβο, ο νονός ή κάποιος συγγενής μπορεί να δώσει χαρτζιλίκι αντί για δώρο.
- Γενέθλια και γιορτή μαζί. Όταν τα γενέθλια πέφτουν κοντά στη γιορτή, πολλοί κάνουν ένα κοινό τραπέζι για τις δύο περιστάσεις.
Στην εκκλησία
Για όσους είναι θρησκευόμενοι, η μέρα περιλαμβάνει συχνά και εκκλησιασμό. Κάθε ναός πανηγυρίζει τη μέρα του αγίου στον οποίο είναι αφιερωμένος, με εσπερινό από την παραμονή και θεία λειτουργία το πρωί. Οι ναοί του Αγίου Νικολάου, για παράδειγμα, γιορτάζουν στις 6 Δεκεμβρίου, και εκεί πηγαίνουν πολλοί Νίκοι και πολλές Νικολέτες. Στους εορταστικούς εσπερινούς γίνεται συχνά και αρτοκλασία: ευλογούνται πέντε άρτοι μαζί με κρασί και λάδι, και οι άρτοι μοιράζονται στο εκκλησίασμα. Στα χωριά η γιορτή του ναού γίνεται συχνά και το πανηγύρι του τόπου· δείτε και τον οδηγό για τους πολιούχους αγίους.
Στο σχολείο και στη δουλειά
Η γιορτή δεν μένει στο σπίτι. Στο σχολείο τα παιδιά φέρνουν συχνά γλυκά για να κεράσουν τους συμμαθητές τους, και στη δουλειά ο εορτάζων κερνάει συνήθως γλυκά ή καφέ τους συναδέλφους του. Όσοι δουλεύουν σε ελληνικό περιβάλλον καλό είναι να ξέρουν ότι μια ευχή τη σωστή μέρα εκτιμάται ιδιαίτερα, και ότι ο εορτάζων μάλλον θα φέρει κάτι γλυκό στο γραφείο.
Μερικές πρακτικές συμβουλές
- Όταν η γιορτή πέφτει σε μεγάλη εορτή ή σε αργία, όπως η Μαρία τον Δεκαπενταύγουστο, πολλοί εορτάζοντες είναι σε διακοπές ή σε οικογενειακό τραπέζι, οπότε ένα τηλεφώνημα ή ένα μήνυμα είναι συχνά ο πιο πρακτικός τρόπος να ευχηθείτε.
- Κάποια ονόματα έχουν περισσότερες από μία ημερομηνίες. Αν δεν ξέρετε ποια κρατά ο φίλος σας, δείτε τον οδηγό για τα ονόματα με περισσότερες γιορτές ή απλώς ρωτήστε.
- Αν επισκεφθείτε κάποιον, ένα μικρό κέρασμα ή ένα λουλούδι είναι αρκετό. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι ότι θυμηθήκατε τη γιορτή του.