Ονόματα από τις γιορτές της Παναγίας: Μαρία, Παναγιώτης, Δέσποινα, Ευαγγελία

Η Θεοτόκος, την οποία οι Έλληνες αποκαλούν συνήθως Παναγία, τιμάται με μια σειρά από εορτές μέσα στη χρονιά, τις Θεομητορικές εορτές. Σε αυτές γιορτάζουν μερικά από τα πιο αγαπημένα ελληνικά ονόματα: άλλα είναι το ίδιο το όνομα της Παναγίας και άλλα προέρχονται από τους τίτλους της ή από τα γεγονότα που γιορτάζονται.

Οι γιορτές της Παναγίας μέσα στη χρονιά

• Ευαγγελισμός, 25 Μαρτίου: ο αρχάγγελος Γαβριήλ αναγγέλλει στη Μαρία ότι θα γεννήσει τον Χριστό. Γιορτάζουν ο Βαγγέλης και η Ευαγγελία. Η ίδια μέρα είναι και εθνική εορτή, η επέτειος της Επανάστασης του 1821.
• Ζωοδόχος Πηγή, την Παρασκευή μετά το Πάσχα: γιορτάζει η Ζωή. Η ημερομηνία αλλάζει κάθε χρόνο μαζί με το Πάσχα.
• Κοίμηση της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου: ο γνωστός Δεκαπενταύγουστος, που είναι και επίσημη αργία. Γιορτάζουν η Μαρία και ο Μάριος, ο Παναγιώτης και η Παναγιώτα, καθώς και η Δέσποινα. Της εορτής προηγείται νηστεία δύο εβδομάδων, από την 1η Αυγούστου.
• Γενέσιο της Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου: η γέννηση της Μαρίας από τους Ιωακείμ και Άννα, που τιμώνται την επομένη. Γιορτάζουν η Δέσποινα και η Τσαμπίκα, όνομα που συνδέεται με την Παναγία Τσαμπίκα της Ρόδου.
• Αγία Σκέπη, 28 Οκτωβρίου: η εορτή της προστασίας της Παναγίας. Η Εκκλησία της Ελλάδος τη μετέφερε το 1952 από την 1η στις 28 Οκτωβρίου, ανήμερα της επετείου του «Όχι». Κατά έθιμο γιορτάζει η Νεφέλη.
• Εισόδια της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου: η αφιέρωση της μικρής Μαρίας στον Ναό. Γιορτάζουν ξανά η Μαρία, ο Μάριος και η Δέσποινα. Επειδή η γιορτή πέφτει μέσα στη νηστεία των Χριστουγέννων, εκείνη τη μέρα επιτρέπεται το ψάρι.
• Σύναξη της Θεοτόκου, 26 Δεκεμβρίου, την επομένη των Χριστουγέννων: γιορτάζουν ο Μανώλης και η Εμμανουέλα.

Μαρία: 15 Αυγούστου ή 21 Νοεμβρίου;

Η Μαρία γιορτάζει κυρίως τον Δεκαπενταύγουστο. Κατά ένα λαϊκό έθιμο όμως, πολλές ανύπαντρες Μαρίες γιορτάζουν στα Εισόδια και οι παντρεμένες στις 15 Αυγούστου. Δεν πρόκειται για κανόνα της Εκκλησίας: κάθε οικογένεια κάνει όπως έχει συνηθίσει, και αν έχετε αμφιβολία, απλώς ρωτήστε. Τις ίδιες μέρες γιορτάζουν και όσες λέγονται Μαίρη, Μαρίκα, Μαρούλα ή Μαριάννα.

Ο Μάριος ακολουθεί τις ίδιες δύο ημερομηνίες και γιορτάζει επιπλέον στις 13 Μαρτίου. Δείτε και τον οδηγό για τα ονόματα με περισσότερες γιορτές.

Ονόματα από τους τίτλους της Παναγίας

• Ο Παναγιώτης και η Παναγιώτα προέρχονται από το «Παναγία», δηλαδή «η πανάγια, η ολόαγια». Γνωστά υποκοριστικά είναι ο Πάνος, ο Τάκης και η Γιώτα, που γιορτάζουν κι αυτά τον Δεκαπενταύγουστο.
• Η Δέσποινα σημαίνει «κυρία, αρχόντισσα» και είναι ένας από τους τίτλους με τους οποίους υμνείται η Θεοτόκος. Γι' αυτό συνδέεται με περισσότερες θεομητορικές εορτές: κυρίως με τις 15 Αυγούστου, αλλά και με τις 8 Σεπτεμβρίου και τις 21 Νοεμβρίου.
• Ο Ευάγγελος και η Ευαγγελία δεν αναφέρονται στο πρόσωπο της Παναγίας αλλά στο «καλό μήνυμα», το ευαγγέλιο που της έφερε ο αρχάγγελος.
• Η Ζωή γιορτάζει στη Ζωοδόχο Πηγή, τίτλο της Παναγίας ως πηγής που δέχεται και χαρίζει τη ζωή.

Τοπικές γιορτές της Παναγίας

Σε αρκετούς τόπους πολιούχος είναι η ίδια η Παναγία, με το τοπικό της προσωνύμιο: στα Κύθηρα η Παναγία Μυρτιδιώτισσα, στη Λευκάδα η Παναγία Φανερωμένη, στη Σκιάθο η Παναγία Κουνίστρα και στην Ιθάκη η Παναγία Καθαριώτισσα, ενώ η πόλη των Χανίων έχει πολιούχο εορτή τα Εισόδια. Από τέτοιες τοπικές λατρείες βγαίνουν και ονόματα που ακούγονται κυρίως σε έναν τόπο, όπως η Μυρτώ στα Κύθηρα ή η Τσαμπίκα στη Ρόδο. Περισσότερα στον οδηγό για τους πολιούχους αγίους.

Εκτός από τις θεομητορικές, υπάρχουν και οι Δεσποτικές εορτές, αφιερωμένες στον Χριστό, με δικά τους ονόματα, όπως ο Χρήστος και ο Σταύρος. Δείτε τα ονόματα από τις Δεσποτικές εορτές.