4ος αιώνας
Άγιος Προκόπιος ο μεγαλομάρτυς
Ο πρώτος μάρτυρας του διωγμού του Διοκλητιανού στην Παλαιστίνη (303).
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Προκόπιος καταγόταν από την Ιερουσαλήμ και ζούσε στη Σκυθόπολη, όπου υπηρετούσε ως αναγνώστης, ερμηνέας και εξορκιστής. Στον διωγμό του Διοκλητιανού συνελήφθη, οδηγήθηκε στην Καισάρεια, αρνήθηκε να θυσιάσει στους θεούς και αποκεφαλίστηκε γύρω στο 303 — ο πρώτος μάρτυρας του διωγμού στην Παλαιστίνη, όπως γράφει ο ιστορικός Ευσέβιος Καισαρείας.
Μεταγενέστερες διηγήσεις τον παρουσιάζουν, κατά την παράδοση, ως αξιωματούχο με το όνομα Νεανίας που, πηγαίνοντας να διώξει χριστιανούς στην Αλεξάνδρεια, είδε όραμα σταυρού κι άκουσε φωνή του Χριστού, πίστεψε, βασανίστηκε και συνέτριψε τα είδωλα με προσευχή πριν αποκεφαλιστεί.
Οι σύγχρονοι μελετητές θεωρούν αυτά τα στοιχεία μεταγενέστερη λογοτεχνική προσθήκη γύρω από τον απλούστερο αρχικό βίο που κατέγραψε ο Ευσέβιος.