Ελληνικά ονόματα για κορίτσια: σημασία, άγιες και γιορτές

Όπως και το όνομα ενός αγοριού, το όνομα ενός κοριτσιού φέρνει μαζί του μια ονομαστική εορτή: τη μνήμη μιας αγίας ή ενός αγίου, μια γιορτή της Παναγίας ή του Χριστού, που θα τη γιορτάζει κάθε χρόνο. Ο οδηγός αυτός εξετάζει τα παραδοσιακά γυναικεία ονόματα του εορτολογίου, τι σημαίνουν και πότε γιορτάζουν, με ιδιαίτερη προσοχή σε κάτι που ξεχωρίζει τα γυναικεία ονόματα: πολλά είναι θηλυκές μορφές αντρικών ονομάτων και γιορτάζουν στη μνήμη ενός άνδρα αγίου. Για το έθιμο να παίρνουν τα παιδιά τα ονόματα των παππούδων, δείτε τον οδηγό για το πώς δίνουμε όνομα στην Ελλάδα· για τα αγόρια υπάρχει ο οδηγός για τα ελληνικά ονόματα για αγόρια.

Πώς είναι ταξινομημένα τα ονόματα

Από τα 427 ονόματα του εορτολογίου, τα 184 είναι γυναικεία. Καθένα έχει μια τιμή δημοτικότητας από 0 έως 100, με την οποία ο ιστότοπος ταξινομεί τους καταλόγους και τα αποτελέσματα της αναζήτησης. Πρόκειται για σχετική κατάταξη του πόσο συνηθισμένο είναι ένα όνομα στην καθημερινή ζωή, όχι για επίσημη στατιστική ούτε για αριθμό γεννήσεων. Η Μαρία έχει 100 και ακολουθούν η Ελένη με 92, η Κατερίνα με 88 και η Σοφία με 85.

Τα ονόματα της κορυφής

Τα δώδεκα γυναικεία ονόματα με τιμή 76 και πάνω, με τη σημασία τους και την κύρια γιορτή τους:

• [Μαρία](name:maria): η ελληνική μορφή του εβραϊκού Miryam (Μαριάμ). Η αρχική σημασία δεν είναι βέβαιη· έχουν προταθεί οι ερμηνείες «θάλασσα πίκρας», «ανυπακοή» και «πολυπόθητο παιδί», ενώ το Behind the Name θεωρεί πιθανή μια αιγυπτιακή προέλευση, ίσως από το mry, «αγαπημένος». Κοίμηση της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου· ορισμένες Μαρίες γιορτάζουν στα Εισόδια της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου.
• [Ελένη](name:eleni): αρχαίο ελληνικό όνομα αβέβαιης ετυμολογίας, πιθανότατα συγγενικό με τη λέξη ἑλένη, «δαυλός, πυρσός»· έχει προταθεί και σχέση με τη λέξη σελήνη. Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, 21 Μαΐου.
• [Κατερίνα](name:katerina) (επίσημα Αικατερίνη): κι αυτό αβέβαιης ετυμολογίας· το saint.gr το συνδέει πιθανώς με την αρχαία αντωνυμία εκάτερος, «καθένας από τους δύο», ενώ άλλοι το φέρνουν από τη θεά Εκάτη ή από τη λέξη αικία, «βασανιστήριο». Αγία Αικατερίνη, 25 Νοεμβρίου.
• [Σοφία](name:sofia): η ίδια η λέξη σοφία. 17 Σεπτεμβρίου, η μνήμη της Αγίας Σοφίας και των θυγατέρων της Πίστης, Ελπίδας και Αγάπης.
• [Βασιλική](name:vasiliki): το θηλυκό του Βασίλειος, «βασιλική». Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, 1η Ιανουαρίου.
• [Γεωργία](name:georgia): το θηλυκό του Γεώργιος, από τη λέξη γεωργός. Άγιος Γεώργιος, 23 Απριλίου, ή τη Δευτέρα του Πάσχα όταν η γιορτή μεταφέρεται.
• [Δήμητρα](name:dimitra): το όνομα της αρχαίας θεάς της γεωργίας, που ίσως σημαίνει «μητέρα γη». Άγιος Δημήτριος, 26 Οκτωβρίου.
• [Αγγελική](name:angeliki): η ελληνική μορφή του Angelica, από το λατινικό angelicus, «αγγελικός», με ρίζα τη λέξη άγγελος, «αγγελιοφόρος». Σύναξη των Αρχαγγέλων, 8 Νοεμβρίου.
• [Ιωάννα](name:ioanna): το θηλυκό του Ιωάννης, από το εβραϊκό Γιοχανάν. 7 Ιανουαρίου, μαζί με τον Γιάννη.
• [Κωνσταντίνα](name:konstantina): το θηλυκό του Κωνσταντίνος, από το λατινικό Constantinus. 21 Μαΐου.
• [Ειρήνη](name:eirini): η λέξη ειρήνη, που στην αρχαιότητα ήταν και όνομα της θεάς της ειρήνης. Αγία Ειρήνη, 5 Μαΐου· ορισμένες γιορτάζουν στις 28 Ιουλίου, με την Οσία Ειρήνη τη Χρυσοβαλάντου.
• [Παρασκευή](name:paraskevi): η λέξη παρασκευή, «προετοιμασία», που ονομάζει και την ημέρα Παρασκευή. Αγία Παρασκευή, 26 Ιουλίου.

Θηλυκά αντρικών ονομάτων

Τέσσερα από τα δώδεκα ονόματα της κορυφής είναι θηλυκές μορφές αντρικών ονομάτων (η Βασιλική, η Γεωργία, η Ιωάννα και η Κωνσταντίνα), ενώ η Δήμητρα, το όνομα της θεάς Δήμητρας, αντιστοιχεί με τον ίδιο τρόπο στον Δημήτρη. Το σχήμα επαναλαμβάνεται σε όλο τον κατάλογο, και στο εορτολόγιο τα ονόματα αυτά γιορτάζουν κατά κανόνα στη γιορτή του αντίστοιχου αντρικού: η Γεωργία στις 23 Απριλίου, η Δήμητρα στις 26 Οκτωβρίου, η Βασιλική την 1η Ιανουαρίου, η Κωνσταντίνα στις 21 Μαΐου, η Ιωάννα στις 7 Ιανουαρίου, η Παναγιώτα στις 15 Αυγούστου, η Σταυρούλα στις 14 Σεπτεμβρίου, η Στυλιανή στις 26 Νοεμβρίου, η Αθανασία στις 18 Ιανουαρίου και στις 2 Μαΐου, η Νικολέτα στις 6 Δεκεμβρίου και η Ελευθερία στις 15 Δεκεμβρίου. Συχνά η γιορτή δεν είναι καν μνήμη αγίου: της Σταυρούλας είναι η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού και της Παναγιώτας η Κοίμηση της Θεοτόκου.

Ορισμένα γυναικεία ονόματα έχουν δική τους αγία και γι' αυτό διαφορετική κύρια γιορτή από το αντρικό. Η Χριστίνα γιορτάζει κυρίως στις 24 Ιουλίου και μπορεί να γιορτάσει και τα Χριστούγεννα, μαζί με τον Χρήστο· η Αλεξάνδρα στις 21 Απριλίου, ενώ ο Αλέξανδρος στις 30 Αυγούστου· η Κυριακή στις 7 Ιουλίου, ενώ ο Κυριάκος έχει κύρια γιορτή στις 29 Σεπτεμβρίου· η Θεοδώρα στις 11 Φεβρουαρίου, με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα· και η Μαρίνα στις 17 Ιουλίου. Αν ένα κορίτσι πάρει το όνομα του παππού του, αξίζει να ξέρει η οικογένεια ποια από τις δύο ημερομηνίες θα κρατήσει.

Συμβαίνει και το αντίστροφο: ο Παρασκευάς γιορτάζει με την Αγία Παρασκευή και ο Μάριος στις γιορτές της Παναγίας.

Ονόματα από αγίες και από την Παναγία

Πολλά γυναικεία ονόματα ανήκουν σε μια αγία: η Κατερίνα, η Ειρήνη, η Παρασκευή, η Κυριακή, η Μαρίνα και η Χριστίνα, η Βαρβάρα στις 4 Δεκεμβρίου, η Φωτεινή στις 26 Φεβρουαρίου και η Άννα, που έχει κύρια γιορτή την Κοίμηση της Αγίας Άννας στις 25 Ιουλίου. Τους βίους τους θα βρείτε στις σελίδες των αγίων και στους οδηγούς για τα ονόματα από αγίες της Εκκλησίας και για τους μεγαλομάρτυρες.

Άλλα ονόματα προέρχονται από την ίδια την Παναγία. Η Μαρία, η Παναγιώτα και η Δέσποινα, «κυρία, αφέντρα», γιορτάζουν στην Κοίμηση της Θεοτόκου· η Ευαγγελία στον Ευαγγελισμό, 25 Μαρτίου· και η Ζωή στη Ζωοδόχο Πηγή, την Παρασκευή μετά το Πάσχα. Δείτε τα ονόματα από τις γιορτές της Παναγίας.

Ονόματα που είναι λέξεις

Αρκετά γυναικεία ονόματα είναι κοινά ελληνικά ουσιαστικά, και η σημασία τους είναι φανερή σε κάθε Έλληνα: η Σοφία, η Ειρήνη, η Ζωή, η Ελευθερία, η Νίκη, η Ευτυχία, η Αθανασία και η Σωτηρία. Η Δάφνη είναι το δέντρο, και η Μαργαρίτα προέρχεται από την αρχαία λέξη μαργαρίτης, «μαργαριτάρι».

Τρία ονόματα αρετών γιορτάζουν μαζί με τη Σοφία στις 17 Σεπτεμβρίου, γιατί είναι τα ονόματα των θυγατέρων της: η Πίστη, η Ελπίδα και η Αγάπη. Δύο ονόματα είναι μέρες της εβδομάδας, η Κυριακή και η Παρασκευή· σύμφωνα με το saint.gr, και οι δύο αγίες πήραν το όνομά τους από τη μέρα που γεννήθηκαν.

Τα αρχαία ονόματα είναι ξεχωριστή περίπτωση. Η Αθηνά και η Πηνελόπη γιορτάζουν την 1η Σεπτεμβρίου με τις Αγίες Σαράντα Παρθένες, ενώ η Καλλιόπη έχει δική της αγία στις 8 Ιουνίου· δείτε τον οδηγό για τα αρχαία ελληνικά ονόματα.

Σε ποια εποχή του χρόνου θα γιορτάζει

Οι γιορτές των κοριτσιών μοιράζονται στον χρόνο διαφορετικά από τις γιορτές των αγοριών. Από τα 26 γυναικεία ονόματα της κορυφής (με δημοτικότητα 56 και πάνω), τα οκτώ έχουν την κύρια γιορτή τους τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο: η Κυριακή (7 Ιουλίου), η Μαρίνα (17 Ιουλίου), η Χριστίνα (24 Ιουλίου), η Άννα (25 Ιουλίου) και η Παρασκευή (26 Ιουλίου), και η Μαρία, η Παναγιώτα και η Δέσποινα στις 15 Αυγούστου. Από τον Νοέμβριο ως τον Ιανουάριο γιορτάζουν έξι (η Αγγελική, η Κατερίνα, η Στυλιανή, η Βασιλική, η Ιωάννα και η Αθανασία), ενώ στα 25 πρώτα αντρικά ονόματα η ίδια περίοδος συγκεντρώνει δώδεκα.

Κάποιες ημερομηνίες ακολουθούν το Πάσχα. Η Αναστασία γιορτάζει ανήμερα του Πάσχα (2 Μαΐου το 2027, 16 Απριλίου το 2028) και επίσης στις 22 Δεκεμβρίου· η Ζωή την Παρασκευή μετά το Πάσχα (7 Μαΐου το 2027, 21 Απριλίου το 2028)· η Δάφνη την Κυριακή των Βαΐων, μία εβδομάδα πριν από το Πάσχα (25 Απριλίου το 2027). Η Γεωργία, όπως και ο Γιώργος, γιορτάζει τη Δευτέρα του Πάσχα όταν η 23η Απριλίου πέφτει πριν από το Πάσχα ή ανήμερα, όπως συμβαίνει το 2027. Δείτε τον οδηγό για τις κινητές εορτές.

Αρκετά ονόματα έχουν περισσότερες από μία ημερομηνίες: η Ειρήνη (5 Μαΐου και 28 Ιουλίου), η Φωτεινή (26 Φεβρουαρίου και Θεοφάνεια, 6 Ιανουαρίου), η Αθανασία (18 Ιανουαρίου και 2 Μαΐου) και η Άννα, που εκτός από τις 25 Ιουλίου μπορεί να γιορτάσει στις 9 Σεπτεμβρίου, με τους Αγίους Ιωακείμ και Άννα, ή στις 9 Δεκεμβρίου, τη Σύλληψη της Αγίας Άννας. Δείτε τα ονόματα με περισσότερες γιορτές.

Πριν αποφασίσετε

• Η σελίδα κάθε ονόματος δίνει τη σημασία με τις πηγές της, την αγία ή τη γιορτή, τα υποκοριστικά, τις γραφές με λατινικούς χαρακτήρες και όλες τις ημερομηνίες, μαζί με τις κινητές.
• Για ένα θηλυκό αντρικού ονόματος, ελέγξτε αν ακολουθεί τη γιορτή του αντρικού ή έχει δική του αγία.
• Ορισμένα υποκοριστικά είναι κοινά: η Βούλα μπορεί να είναι Παρασκευή ή Σταυρούλα, η Πόπη Καλλιόπη ή Πηνελόπη· περισσότερα στον οδηγό για τα υποκοριστικά και τα επίσημα ονόματα.
• Από τη σελίδα του ονόματος μπορείτε να αποθηκεύσετε στο ημερολόγιό σας τις ημερομηνίες του για τα επόμενα δέκα χρόνια, ως αρχείο .ics.